home > dutch > etymologie.php

Etymologie




Etymologie wordt in de van Dale gedefiniëerd als 'woordafleidkunde'. Men zou het ook kunnen omschrijven als 'de studie van de oorspronkelijke betekenissen van woorden'. In deze sectie willen wij u gewoon wijzen op woorden (vaak 'dure' woorden) die ook in het Nederlands voorkomen. Deze nieuwtestamentische woorden hebben vaak dezelfde betekenis en vaak een klank die dicht bij die van het Nederlandse equivalent komt. Dit komt omdat beide de Koinè en het Nederlands Indo-Europese talen zijn. Van India tot Engeland komen dus in allerlei talen woorden voor die veel van elkaar weg hebben, beide in betekenis en klank. Probeert u a.u.b. deze woorden ook van buiten te leren. Dat kan niet zo moeilijk zijn, omdat ze aan het Nederlands verwant zijn en geïmporteerd zijn via het Engels of Frans.

Indien u geen Grieks font in uw Windows systeem heeft en u zoudt het in deze lijst willen zien, dan kunt u het als een .pdf document hierbeneden openen. Of u kunt het Griekse font hier downloaden. Installeer het in uw Windows systeem onder FONTS.

Om deze studie in .PDF formaat te zien, klik hier. Als u Adobe Reader niet bezit, probeer voor een gratis download:


De kopjes en nummers verwijzen naar de lessen van de cursus.


ajgaqo"

--'goed'; vgl. de meisjesnaam 'Agaat', 'Agatha', enz.

ajggelo"

--'boodschapper'; vgl. 'engel'

ajgkura

--'anker'

ajgnoew

--'ik weet niet'; vgl. 'agnost'

ajgro"

--'veld'; vgl. Lat. 'ager', D. 'Acker', Eng. 'acre'

ajhr

--'lucht'; vgl. Engels 'air'

ajqeo"

--'zonder God'; vgl. 'atheist'

aiJma

--'bloed'; vgl. 'hematologie'

aijnigma

--'raadsel'; vgl. Eng. 'enigma'

aiJresi"

--'keuze'; 'mening', 'sekte'; vgl. Eng. 'heresy'

aiJretiko"

--'sektarisch', 'geopiniëerd'; vgl. Eng. 'heretic'

aijwn

--'eeuw' (hieraan verwant!); vgl. Eng. 'aeon'

ajkouw

--'ik hoor'; vgl. 'akoestisch'

ajkro"

--'hoogtepunt'; vgl. 'acrofobie'

ajlabastron

--'parfumfles'; vgl. 'alabast(er), 'albast' (soort gips)

ajllhgorew

--'ik spreek een allegorie'; (van allos 'anders' en agoruio 'ik spreek')

aJma

--'tegelijkertijd'; verwant aan Sanskr. sa(ma), Eng. 'same', D. 'sammt',

Ned. 'samen' (vaak was een spiritus asper een sigma in een eerder

stadium van de Griekse taal)

ajmhn

--'amen'; (van Hebr. voor 'het is zeker')

ajnaqema

--lett. 'een ding ergens opgezet', 'vloek', 'vervloekte'; vgl. 'anathema'

ajnalogia

--'verdeling', 'proportie'; vgl. 'analogie'

ajnastasi"

--'wederopstanding' (van stam sta verwant aan 'staan'); vgl. meisjesnaam

'Anastasia'

ajnemo"

--'wind', (van ao, aèmi 'ik adem'); vgl. Skr. 'atmen' en D. en Ned. 'adem'

(verw. aan Lat. anima, animus)

ajnqo"

--'bloem'; vgl. 'anthologie'

ajnqrwpo"

--'mens'; vgl. 'antropologie', 'filantroop', enz.

ajnti

--'tegen', 'anti'; vgl. 'antichrist'

ajntiqesi"

--'tegenstand', 'oppositie'; vgl. 'antithese'

ajntitupo"

--'tegenbeeld'; vgl. Eng. 'antitype'

ajnticristo"

--'antichrist'

ajpo

--'(van)af'; vgl. Ned. 'af', D. 'ab', Eng. 'of(f)'

ajpoqhkh

--'schuur'; vgl. Ned. 'apotheek' (van Gr. apotithèmi 'ik zet weg')

ajpokaluyi"

--'openbaring'; vgl. Eng. 'apocalypse'

ajpologia

--'weerwoord', 'verdediging'; vgl. Eng. 'apology'

ajpostolo"

--'afgezant'; vgl. 'apostel'

ajrgurion

--'zilver(geld)'; vgl. Fr. 'argent'

ajriqmo"

--'nummer'; vgl. Eng. 'arithmetic'

ajrcaggelo"

--'aartsengel'; vgl. Eng. 'archangel', D. 'Erz-'

ajrcitektwn

--'hoofdbouwer'; vgl. 'architekt' (van archo 'ik begin'): [lett. 'voor (hoofd)

timmerman']

ajsbesto"

--'onblusbaar' (van alfa {-privans [lett. 'rovende alfa']} en sbennumi 'ik blus')

vgl. 'asbest'

ajsko"

--'zak'; vgl. Eng. 'sack'

ajsthr

--'ster'

ajstron

--'ge(ster)nte', 'constellatie'; vgl. 'astronomie', 'astrologie'

aujtomato"

--'vanzelf'; vgl. Ned. 'automaat'

aujto"

--'zelf'; vgl. Ned. 'autistisch'



23.3 Etymologie


ballw

-- 'ik werp'; vgl. Eng. 'ballistic missile'

baptisth"

-- 'doper'; vgl. 'Baptist'

barbaro"

-- 'vreemdeling', 'buitenlander'; vgl. 'barbaar'

baro"

-- 'gewicht', 'zwaarte', 'last'; vgl. 'barometer'

basiliko"

-- 'koninklijk'; vgl. 'basilisk'

biblo"

-- 'boek', 'rol'; vgl. 'bijbel'

bio"

--'leven', 'leeftocht'; vgl. 'biologie'

blasfhmew

--'ik laster'; vgl. Eng. 'to blaspheme' (van blapto 'ik schaad' en phèmè

'spraak', 'gerucht')

borra"

--'Noord(en)'; vgl. 'boreaal', Lat. 'borealis'

botanh

--'plant', 'kruid'; vgl. 'botanie'

boulomai

--'ik wil', 'ik ben van plan' (de uitgang lijkt op een passivum, maar is het

niet!); vgl. 'aboulia' (twijfeldwang)

gaggraina

--'koudvuur', 'gangreen' (van graino 'ik knaag')

gamo"

--'huwelijk' (waarsch. van een wortel gam 'binden'); vgl. 'monogamie'

genealogia

--'genealogie' (van genea 'geslacht' en logia [verw. aan logos 'woord'

en lego 'ik zeg']

genesi"

--'herkomst', 'geboorte' (van geno of ginomai 'ik word'); vgl. 'genesis'

gewrgo"

--'boer', 'landwerker' (van 'land' en ergo 'ik werk'); vgl. Eng. 'George'

gh

--'land', 'aarde'; vgl. 'geologie'

glwssa

--'tong', 'taal'; vgl. 'glossolalie'

gnwsi"

--'kennis'; vgl. 'gnosis', 'gnostici'

gramma

--'letter' (van grafo 'ik schrijf'); vgl. 'grammatica'

grafw

--'ik schrijf'; vgl. 'grafologie'

gumnasia

--'(lichamelijke) oefening' (van gymnazo 'ik oefen' van gymnos (half) naakt,

omdat men (bijna) zonder kleren oefende); vgl. 'gymnastiek', 'gymnasium'

gunh

--'vrouw'; vgl. 'gynaecologie' (van gynaikos 2de nv. van gynè)

daimwn

--'kwade geest', 'demoon'

deka

--'tien'; vgl. Eng. 'the decalogue' (de tien geboden)

dendron

--'boom'; vgl. 'rhododendron', 'dendriet'

derma

--'huid'; vgl. 'dermatologie'

despoth"

--'meester', 'heer'; vgl. 'despoot'

deutero"

--'tweede'; vgl. 'Deuteronomium' ('tweede wet' van nomos 'wet')

dhmo"

--'bevolking'; vgl. 'democratie' (van kratos 'kracht')

dia

--'door(heen)'; vgl. 'dia' (die het licht doorlaat)

diabolo"

--'duivel', 'valse aanklager', 'lasteraar' (van diaballo 'ik werp dooreen'); vgl. Eng. 'diabolical'

diagnwsi"

--'mening', 'onderzoek', 'beslissing' (juridische term); vgl. 'diagnose'

diadhma

--'kroon', 'diadeem' (van dia en deo 'ik bind'; oorspr. een witblauwe band

die persische koningen op de tulband bonden)

diakonia

--'bediening', 'dienst(verlening)'; vgl. 'diaconie'

diakono"

--'bediende', 'dienstknecht'; vgl. 'diaken'

dialekto"

--'taal (die bij een volk hoort)' (van lego 'ik zeg, spreek'); vgl. 'dialect'

diaspora

--'verstrooing' (van speiro 'ik strooi'); vgl. 'diaspora' (nl. van de tien stammen; ook wel van alle twaalf, of alleen van Juda en Benjamin)

dogma

--'leerstelling', 'wetsbesluit', 'ordonnantie'; vgl. 'dogma'

doxa

--'eer', 'glorie'; vgl. 'doxologie'

drakwn

--'draak'

dunami"

--'macht', 'kunnen'; vgl. 'dynamiet'

dunasth"

--'hoge beambte'; vgl. 'dynastie'

duo

--'twee'; vgl. 'duo'

dusenteria

--'dysenterie' (van dys 'mis-, on-, dis' en enteron 'ingewanden')


24.3 Etymologie


ejgw

--'ik'; vgl. Lat. 'ego'

ejqniko"

--'heiden(s)'; vgl. Eng. 'ethnical'

ejqno"

--'ras, natie, volk, heidenen'; vgl. 'ethnologie'

ejqo"

--'gebruik, voorschrift'; vgl. Eng. 'ethos'

eijdwlon

--'beeld, beeltenis van een valse god, valse god'; vgl. 'idool'

eijkw

--'wijken'

eijkwn

--'beeld, figuur, gelijkenis'; vgl. 'ikoon'

eijrhnh

--'vrede'; vgl. de meisjesnaam 'Irene'

eiJ", mia, eJn

--'één'; vgl. div. talen: 'one', 'ein', 'un', 'een', 'uno', enz.

ejk

--'uit'; vgl. Lat. 'ex'

ejkklhsia

--'vergadering, kerk'; vgl. Fr. 'église', Sp. naam 'Iglesias'; van ekkaleo

'ik roep (mensen) uit'

ejkstasi"

--'extase, verwondering'; vgl. 'xtc'

eJlko"

--'zweer'; vgl. Lat. 'ulcus', Eng. 'ulcer'

ejmo"

--'mijn'; vgl. Lat. 'meus', enz.

ejmporion

--'markt'; vgl. Lat. 'emporium', Eng. 'empire'

ejn

--'in'; vgl. Lat. 'in', D. 'im', enz.

ejnergeia

--'werkzaamheid, werking, werkzame kracht'; vgl. 'energie'

eJx

--'zes'; vgl. Lat. 'sex', (de spiritus asper was voorheen vaak een sigma),

Eng. 'six', D. 'sechs', enz.

ejpiskopo"

--'toezichthouder, opzichter, wachter' van episkopeo 'ik zie toe'; vgl. Lat. 'episcopus', Eng.'bishop'

ejpistolh

--'brief'; vgl. Eng. 'epistle', Ned. 'epistel'

ejpifaneia

--'verschijning'; vgl. Eng. 'epiphany'

ejpo"

--'woord'; vgl. 'epos'

ejsqh"

--'kleding(stuk)'; vgl. Lat. 'vestis'; Eng. Ned. 'vest'

ejsqiw

--'ik eet'; vgl. Lat. 'edere', Eng. 'to eat', D. 'essen'

eJspera

--'avond'; vgl. Lat. 'vesper'

ejscato"

--'laatste'; vgl. 'eschatologie'

ejswtero"

--'binnen(st)'; vgl. 'esoterisch'

eujaggelion

--'goede tijding'; vgl. 'evangelie'

eujaggelisth"

--'iem. die goede tijding brengt'; vgl. 'evangelist'

eujgenh"

--'nobel', (lett. 'van goede geboorte'); vgl. jongensnaam 'Eugene'

eujcaristia

--'dankbaarheid', 'het danken'; vgl. Eng. 'eucharist', Ned. 'eucharie'



25.3 Etymologie


zhlo"

-- 'geestdrift', 'jaloezie'; vgl. Eng. 'zeal,' 'jealousy'

zhlwth"

-- 'Zeloot'; vgl. Eng. 'zealot'

zugo"

-- 'juk'; verwant aan Lat. 'iugium', Eng. 'yoke', Fr. 'joug', D. 'Joch'

zwon

-- 'levend wezen', 'beest'; vgl. 'zoölogie'

hJgemonia

- 'hegemonie'; vgl. Eng. 'hegemony'

hJdonh

- 'plezier', 'genot'; vgl. 'hedonisme'

hJlio"

-- 'zon(licht)'; vgl. 'helium'

hjco"

--- 'geluid', 'bericht', 'gerucht'; vgl. 'echo'

qea

--'godin', vgl. gelijkluidende meisjesnaam

qeatron

--'schouwburg', 'toneel', 'auditorium', 'publiek', 'schouwspel'; vgl. 'theater'

qerapeia

--'dienst(betoon)', 'genezing', '(de gezamenlijke) dienstknechten'; vgl. 'therapie'

qermh

--'hitte'; vgl. 'thermisch'

qewria

--'het zien', 'wat gezien wordt', 'schouwspel'; vgl. 'theorie'

qhsauro"

--'geldkist', 'voorraadkamer', 'schat(kamer)'; vgl. Lat. Eng. 'thesaurus'

qrauw

--'(ver)breken', 'verwonden'; vgl. 'trauma'

qrhno"

--'weeklagen', 'klaagzang'; vgl. D. 'Thräne', 'dröhnen', Ned. 'tranen', 'dreunen'

qrono"

--'troon'

qura

--'deur'; vgl. Eng. 'door', D. 'Thür'

qwrax

--'borstschild', 'borstharnas', vgl. Eng. 'thorax'

ijaspi"

--'jaspis'; vgl. Eng. 'jasper'

ijatro"

--'arts', 'dokter'; vgl. 'psychiater'

ijdio"

--'eigen'; vgl. 'idioom'

ijdiwth"

--'ongeschoold man', 'eenvoudig burger'; vgl. Ned. 'idioot'

iJero"

--'heilig', 'gewijd'; vgl. 'hieroglief'

iJppo"

--'paard'; vgl. 'hippodroom', enz.

ijri"

--'regenboog'; vgl. gelijkluidende meisjesnaam

ijcqu"

--'vis'; vgl. Christelijk 'ichthus' symbool van het anacronym *Ihsou" Cristo" Qeou &Uio" Swthr



26.3 Etymologie


kaqaro"

--'rein'; vgl. meisjesnaam 'Catharina', 'katharsis'

kaqhghth"

--'meester', 'leraar' (eig. 'begeleider'); vgl. 'cathegeet', enz.

Kaisar

--'keizer'; vgl. 'Caesar'

kako"

--'slecht'; vgl. 'cacafonie'

kalo"

--'mooi'; vgl. 'calligrafie'

kamhlo"

--'kameel'

kanwn

--'regel', 'standaard'; vgl. 'canon'

kardia

--'hart'; vgl. 'cardiologie'

kataluw

--'ik maak los'; vgl. 'catalyse', 'catalysator'

katastrofh

--'vernietiging' (lett. 'omverwerping'); vgl. Eng. 'catastrophe'

keno"

--'leeg'; vgl. 'cenotaaf'

kenturiwn

--'hoofdman over honderd'; vgl. Lat. 'centurio', Eng. 'centurion'

keramiko"

--'van klei, aarde'; vgl. 'keramiek'

kefalh

--'hoofd'; vgl. 'encefalogram'

khnso"

--'belasting'; vgl. Lat. 'census'

kiqara

--'harp', 'citer'; vgl. 'gitaar'

kinamwmon

--'kaneel'; vlg. Eng. 'cinnamon'

kinew

--'ik beweeg', 'ik word bewogen', 'ik verplaats'; vgl. 'kinetisch'

klei"

--'sleutel'; vgl. Fr. 'clef'

kleptw

--'ik steel'; vgl. 'kleptomanie'

kodranth"

--'1/4 as'; vgl. Lat. 'quadrans'

koith

--'huwelijksbed', 'huwelijkse liefde'; vlg. 'coitus'

kollaw

--'ik lijm', 'ik bevestig'; vgl. 'collage'

kolpo"

--'boezem', 'baai'; vgl. Eng. 'bathykolpian'

komh

--'(lang) haar'; vgl. 'komeet' (vanwege de lange staart)

kosmo"

--'wereld', 'universum', 'versiering'; vgl. 'kosmos'

koustwdia

--'(soldaten van de) wacht'; vgl. Lat. 'custodia'

krabbato"

--'kampbed'; vgl. Lat. 'grabatus'

krazw

--'ik schreeuw'; vgl. Eng. 'to cry'

kranion

--'schedel'; vgl. Eng. 'cranium', Ned. 'kraan', 'kranig'

krea"

--'vlees'; vgl. Lat. 'caro', 'cruor'

krima

--'oordeel', 'veroordeling', 'rechtzaak'; vgl. Fr. 'crime', Eng. 'crime'

krisi"

--'oordeel', 'straf'; vgl. 'crisis'

krithrion

--'rechtzaak', 'rechtbank'; vgl. Eng. 'criterion'

kritiko"

--'geschikt om te oordelen, beoordelen'; vgl. Eng. 'critical'

krupto"

--'geheim'; vgl. 'kryptisch'

krustallo"

--'kristal'

kubernhsi"

--'regering', 'het regeren'; vgl. Eng. 'government'

kuklw/

--'in een cirkel', 'rondom'; vgl. Eng. 'cycle'

kumbalon

--'cymbaal'

kuminon

--'komijn'; vgl. Eng. 'cum(m)in', D. 'Kümmel'

kwmh

--'dorp' (eig. 'de plaats waar de veldwerkers liggen en slapen') [verwant aan Eng. 'home']



27.3 Etymologie


lalew

--'spreken'; vgl. 'lallen'

lampa"

--'lamp'

larugx

--'keel'; vgl. Eng. 'larynx'

legewn,

legiwn

--'legioen'; vgl. Lat. 'legio'

lention

--'linnen schort'; vgl. Lat. 'linteum'

lepra

--'melaatsheid'; vgl. Eng. 'lepra'

leuko"

--'hel', 'licht(end)', 'wit'; vgl. Lat. 'luceo', D. 'leuchten'

libertino"

--'(zoon van een) vrijgelaten [Joodse] slaaf'; vgl. Lat. 'libertinus', Eng. 'libertine'

liqo"

--'steen'; vgl. 'lithografie'

litra

--'pond'; vgl. 'liter'

logiko"

--'redelijk'; vgl. 'logisch'

mageia,

magia

--'magie' (mv.: magische kunsten), 'astronoom/astroloog'

mago"

--'magiër', wijze

maqhteuw

--'(tot) een discipel/leerling zijn (maken)', 'onderwijzen'; vgl. Eng. 'mathematics'

mammh

--'grootmoeder'; vgl. 'mama'

mamwna"

--'Mammon' [Hebr. voor 'wat men vertrouwt']

mania

--'manie'

manna

--'manna'

maranaqa

--'maranatha' [Hebr. voor 'onze Heer komt eraan']

martu"

--'getuige'; vgl. Eng. 'martyr' (witness for Christ)

megaleio"

--'groots', 'prachtig', 'schitterend', 'indrukwekkend'; vgl. 'megalomania'

mega"

--'groot'; vgl. Lat. 'magnus', 'magister', Eng. 'most', Goth. 'maist', Ned. 'meest', enz.

meqodeia

--'oplichterij', 'bedrog'; vgl. 'methode'

mela"

--'zwart'; vgl. 'melancholie' ('zwartgalligheid')

melissio"

--'van bijen', 'door bijen gemaakt' (met kèrion 'honigraat'); vgl. meisjesnaam 'Melissa'

metamorfow

--'van vorm veranderen', 'van gedaante veranderen'; vgl. 'metamorfose'

metrew

--'meten', 'afmeten', 'toemeten'; vgl. 'meter'

mhn

--'nieuwe maan', 'maand'

miasma

--'vlek', 'bezoedeling'; vgl. Eng. 'miasma'

migma

--'mengsel'; vgl. Eng. 'mixture'

mignumi

--'mengen'; vgl. Eng. 'to mix'

milion

--'mijl' (duizend stappen)

mimeomai

--'imiteren', 'nadoen'; vgl. 'mimen'

misew

--'ik haat'; vgl. Eng. 'misogynist'

modio"

--'modius' (korenmaat)

muqo"

--'mythe'

mulo"

--'molen(steen)'

mulwn

--'molen(huis)'

muria"

--'tien duizend', 'zeer grote menigte', 'zeer groot getal'; vgl. Eng. 'myriad(s)'

musthrion

--'geheimenis', 'mysterie'




28.8 Etymologie


nardo"

--'nardus(plant)'(uit Oost India); Sanskriet, Hebr. 'nerd', Eng. 'nard'

nekro"

--'dood'; vgl. 'necrofilie'

nun

--'nu'; vgl. Eng. 'now', D. 'nun' Lat. 'nunc'

xeno"

--'vreemd(eling)', 'gast(heer)'; vgl. 'xenofobie'

oJdo"

--'weg'; vgl. 'kathode'

oijkonomia

--'huishoudkunde', 'beheer', 'bestuur', 'leiding', 'administratie'; vgl. 'economie'

oijkonomo"

--'beheerder'; vgl. 'econoom'

ojligo"

--'klein', 'weinig', 'beetje'; vgl. 'oligarch'

oJlo"

--'(ge)heel'; vgl. 'hologram'

ojnoma

--'naam'; vgl. L. 'nomen', Eng. 'name', D. 'Name'

ojregomai

--'zich zelf (uit)strekken naar', 'reiken naar', 'smachten', 'begeren'; vgl. Lat. 'rego', Eng. 'to reach', D. 'recken', 'strecken', 'reichen'

ojrfano"

--'ouderloos', (vooral) 'vaderloos', 'wees'; vgl. Eng. 'orphan'

ojfqalmo"

--'oog'; vgl. 'ophthalmologie'

paqo"

--'(zondige) hartstocht', 'passie'; vgl. 'pathos'

paidagwgo"

--'onderwijzer'; vgl. 'paedogagie'

palaio"

--'oud'; vgl. 'palaeoklimatologie', enz.

panoplia

--'volledige wapenuitrusting'; vgl. Eng. 'panoply'


paradeiso"

--'paradijs' (de derde hemel wel te verstaan; niet de hof van Eden)

paradoxo"

--'ongelooflijk', 'wonderbaarlijk'; vgl. 'paradox'

pathr

--'vader'; vgl. Lat. 'pater', Eng. 'father', D. 'Vater', Fr. 'père', enz.

penthkosth

--'pinksteren'; vgl. Eng. 'pentecost'

planaw

--'ik bedrieg', 'ik misleid'; vgl. 'planeet' (dwalende ster)

plasma

--'pottebakkerswerk'; vgl. 'plasma'

poihma

--'werk', 'het gemaakte'; vgl. Eng. 'poem'

polemo"

--'

oorlog', 'dispuut', 'onenigheid'; vgl. 'polemiek'

porno", -nh

--'(mannelijke)prostituut', 'prostituée'; vgl. 'porno'

pragma

--'zaak', 'ding', 'daad', 'het gedane', 'waarmee men doende is'; vgl. 'pragmatisch'

profhth"

--'profeet' [van profèmi 'verkondigen']

profhtiko"

--'profetisch'

profhti"

--'profetes'

pur

--'vuur'[waarsch. van Sanskriet pu 'reinigen', 'zuiveren']; vgl. Eng. 'fire', D. 'Feuer'

purgo"

--'toren', 'bolwerk'; vgl. 'burcht', D. 'Burg'



29.4 Etymologie


rJabbi

--'rabbi', 'leraar'; van Hebr. 'rav', dat is 'groot', 'veel'

rJedh

--'wagen'; vgl. Eng. 'to ride', Ned. 'rijden'

rJiza

--'wortel'; vgl. Lat. 'radix', Eng. 'root', D. 'Reis'

sabbaton

--'sabbat', 'zaterdag'; van Hebr. 'shabbaat', dat is 'rustdag'

sakko"

--'zak'; vgl. Hebr. 'sak', Lat. 'saccus', Eng. 'sack'

sindwn

--'linnen (kleed)'; vgl. Heb. 'sadien', Skr. 'sindhu', Egypt. 'schenti', Ned. 'satijn'

smurna

--'mirre'; vgl. Heb. 'moor', Eng. 'myrrh'

spoggo"

--'spons'; vgl. Eng. 'sponge'

stadion

--'renbaan', 'stadion', 'stadium (185 m.)'

stegw

--'bedekken', 'verhullen', 'verdragen'; vgl. Lat. 'tego', Eng. 'to deck', 'to thatch', Ned. 'dekken'

stellw

--'zetten', '(op)stellen', 'uitrusten'; vgl. D. 'stellen', Eng. 'stall', Ned. 'stellen'

stenazw

--'zuchten'; vgl. D. 'stöhnen', Eng. 'stentorian', Ned. 'steunen'

stigma

--'merkteken'; vgl. Lat. 'stimulus', Eng. 'to stick', 'to sting', D. 'stechen', Ned. 'steken'

stomaco"

--'buik'; vgl. Eng. 'stomach'

sumpaqew

--'meelijden', 'medelijden hebben'; vgl. 'sympathie'

sumposion

--'(gasten van een) drinkpartij', 'groep', 'rij' [lett. 'samendronk']; vgl. 'symposium'

sumfwnia

--'muziek', [lett. 'samenklank']; vgl. 'symphonie'

sunagwgh

--'(samenkomst in een) synagoge'

sunedrion

--'Joodse raad', 'sanhedrin'; vgl. Eng. 'Sanhedrin'

scisma

--'scheur', 'religieuze scheuring'; vgl. Eng. 'schism'

scolh

--'school'; vgl. 'scholastici', Eng. 'scholar'




30.4 Etymologie


tabernai

--'stopplaats'; vgl. Lat. 'taberna', Eng. 'tavern', Ned. 'taverne'

takto"

--'bepaald', '(op)gesteld'; vgl. Eng. 'tactic(al)', Ned. 'taktisch'

talanton

--'talent(gewicht/geldsom)[ong. EUR 230]'

taxi"

--'(rang)orde'; vgl. 'taxi'

tauro"

--'stier'; vgl. Lat. 'taurus', Sp. 'toro'

tecnh

--'kunst(vaardigheid)', 'vakmanschap', 'beroep'; vgl. 'techniek'

tecnith"

--'handwerksman', 'vakman'; vgl. 'techneut', 'technicus'

titlo"

--'opschrift'; vgl. Lat. 'titulus', Eng. 'title', Ned. 'titel'

topo"

--'plaats', 'gelegenheid'; vgl. Eng. 'topic(al)'

tremw

-'trillen', 'beven', 'bang zijn'; vgl. Lat. 'tremor'

trito"

--'derde'; vgl. Eng. 'third', D. 'dritte'

tupo"

--'merkteken', 'indruk', 'beeld', 'figuur', 'model', 'voorbeeld', 'strekking'; vgl. Ned. 'type'

tupikw"

--'bij wijze van voorbeeld'; vgl. Eng. 'typical', Ned. 'typisch'

uJakinqino"

--'(zeer) donkerrood'; vgl. Eng. 'hyacinth'

uJbri"

--'overmoed', 'misdadigheid', 'belediging', 'misdaad'; vgl. Eng. 'hubris'

uJgiainw

--'gezond zijn'; vgl. Eng. Ned. 'hygiene'

uJdrwpiko"

--'waterzuchtig'; vgl. Eng. 'dropsical'

uJdwr

--'water'; vgl. Ned. 'hydrolisch'

uJmno"

--'lied'; vgl. Eng. 'hymn'

uJperbolh

--'buitengewoonheid', 'superioriteit'; vgl. Eng. 'hyperbole', Ned. 'hyperbool'

uJpno"

--'slaap'; vgl. Eng. Ned. 'hypnotic', 'hypnotisch'



31.4 Etymologie


fantasia

--'praal', 'statie'; vgl. 'fantasie'

Faraw

--'farao'; vgl. Eng. 'pharao'

Farisaio"

--'Farizeeër' [lett. 'iemand die zich afzondert' van Heb. 'farash' 'hij zondert zich af']

farmakeia

--'magie [waarschijnlijk onder invloed van drugs]'; vgl. Eng. 'pharmacy', Ned. 'farmaceutisch'

faulo"

--'waardeloos', 'slecht'; vgl. D. 'faul', 'flau', Ned. 'vuil', 'flauw'

fhmh

--'faam', 'roep'; vgl. Eng. 'fame'

fialh

--'[platte] schaal', 'viool'; vgl. Eng. 'vial'

filew

--'ik heb lief [als vriend]'; vgl. 'bibliofiel', enz.

filosofia

--'filosofie' [lett. 'liefde voor wijsheid']

fobo"

--'vrees', 'angst', 'bangheid'; vgl. Eng. 'fobic', Ned. 'fobie'

fragellion

--'zweepje'; vgl. Eng. 'flagellate'

frhn

--'verstand', 'gedachten' [oorspr. 'longen', 'middenrif', 'begeerten']; vgl. 'frenologie'

fugh

--'vlucht', 'ontsnapping'; vgl. 'fuga'

fulakthrion

--'gebedsriem' [oorspr. 'wachtpost', 'voorbehoedsmiddel']; vgl. Eng. 'phylactery'

fusiko"

--'natuurlijk', 'geleid door de [instincten] van de natuur'; vgl. Eng. 'physical', Ned. 'fysiek'

fwnh

--'geluid', 'stem'; vgl. 'telefoon' ['verre stem']

fw"

--'licht'; vgl. Ned. 'foto [van genitivus fotos]

fwsforo"

--'morgenster'; vgl. 'fosfor'


32.4 Etymologie


calkhdwn

--'chalcedon'

carakthr

--'exacte gelijkenis'; vgl. Eng. 'character', Ned. 'karakter'

carth"

--'papier'; vgl. Eng. Ned. 'charta'

cilia"

--'(het getal)duizend'; vgl. Ned. 'chiliast'

colh

--'gal'; vgl. Eng. 'gall'

coro"

--'(groep) dansers', 'dans'; vgl. Eng. 'choir', Ned. 'koor'

cristo"

-'Christus' [lett. 'gezalfde' van criw

-- 'ik zalf']

yalmo"

--'psalm'

yeudo

--

--'valse', 'leugenachtig', bijv. yeudodidaskalo" 'dwaalleraar'

yuch

--'ziel', vgl. 'psychologie'

w/jdh

--'lied' (ter ere van God); vgl. Eng. Ned. 'ode'

w/jon

--'ei'; vgl. Lat. 'ovum'

wJra

--'uur', 'stonde'; vgl. Lat. 'hora', Eng. 'hour', Fr. 'heure'

wJsanna

--'hosanna' [Hebr. lett.'red dan', anderen 'red ons'], 'wees gunstig', 'wees genadig' [voor Davids Zoon]




33.4 Etymologie


Nadat we de meeste woorden die aan het bijbels Grieks verwant zijn, gegeven hebben, willen wij nu enkele woorden behandelen en u laten zien hoe ze in de Griekse taal zelf zijn opgebouwd.


pote;

-wanneer? tote -toen oJte -wanneer

pote

-eens, ooit oJpote -wanneer (ook maar)



pw";

-hoe? ouJtw" -zo, aldus wJ" -(zo)als

pw"

-op een of andere manier, misschien oJpw" -echter, als



pou;

-waar? ouJ -(al)waar



poso";

-hoe groot? hoe veel? toso" -zo groot oJso" -(zo groot, zo veel) als; hoe groot, hoe veel

poio"

-hoedanig? toio" -zodanig oiJo" -(zo)als



Nomina Agentis (van de handelende persoon):

-th" oJ

baptizw baptisth" Baptist

-o" oJ

legw spermologo" iemand die onzin spreekt, dwaas

-thr (-twr oJ

ejrew rJhtwr spreker

-eu" oJ

basileuw basileu" koning



Nomina Actionis (daad of toestand van zijn):

-ti" (-si" hJ

tassw taxi" orde

-sih (-sia hJ

ejkkalew ejkklhsia vergadering



Nomina Rei Actae (resultaat van een handeling):

-ma to

prassw pragma ding, zaak

-o" to

eijpon ejpo" woord



Nomina Loci (plaats van een handeling):

-thrion to

desmo" desmwthrion gevangenis



Nomina Qualitatis (kwaliteit of zijnstoestand):

-sunh hJ

dikaio" dikaiosunh rechtvaardigheid

-ia hJ

ajlhqh" ajlhqeia waarheid

-th,-thto"

hJ crhsto" crhstoth" goedheid, integriteit



Diminutiva (verkleinwoorden):

-isko", (-h)

pai" paidiskh meisje

neania"

neanisko" jongen, jongeling

-ion to

pai" paidion jongetje



Gentilis ('familienaam'):

-th" oJ

jIsrahl jIsrahlith" Israeliër





34.4. Etymologie

Na u verscheidene uiteinden van zelfstandignaamwoorden gegeven te hebben, doen we dat nu met enkele bijvoeglijknaamwoorden.

Adiectiva (bijvoeglijknaamwoorden):



Mogelijk, geschikt:

-o"

logo" ajlogo" onredelijk

-ro"

lampw lampro" schijnend

-h", -eo"

lhqw ajlhqh" waarachtig

-mwn, mono"

ejpistamai ejpisthmwn wetend



Bestaand uit:

-to"

peiqw pisto" trouw



Full of:

-io"

timh timio" duur(zaam)



Behorend tot:

-iko"

basileu" basiliko" koninklijk



Afgeleid van, behorend tot:

-io"

Korinqo" Korinqio" korinthisch

-ino"

jAlexandria jAlexandrino" alexandrijns

-iko"

jIouda jIoudai>ko" joods



Materialen:

-eo", -eio"

cruso" cruse(i)o" gouden

-ino"

mulo" mulino" (gemaakt) van een molensteen





35.3 Etymology

Wij geven u nu enkele Griekse woorden en leggen uit hoe ze verwant zijn aan elkaar.



nhpio"

-jong, kinderlijk < nh [on-, -loos] + ejpo" [woord], vgl. eijpon [ik/zei zeiden]

hjpio"

- vriendelijk, zacht [met woorden]

nhsteuw

--ik ben aan het vasten < nh + ejsqiw [ik eet]

proskunew

--ik aanbid, vereer, groet [dit gaat terug tot oude oosterse gewoonten om voor de heerser te buigen en om zijn hand, knie of de zoom van zijn kleed te kussen] < pro" + kunew [ik kus]

iJlew"

- vriendelijk, barmhartig, welgezind; vgl. het volgende

ejleo"

- erbarmen [verwant aan: ejleew, ejleeino", enz.]

ejmew

--ik braak; vlg. Sanskriet 'vam', Lat. 'vomere', Eng. 'vomit' [herinner dat van India tot Engeland alle talen, behalve het Baskisch, behoren tot de Indo-Germaanse of Indo-Europese talenfamilie]

eiJ"

--één; vgl. met eJnoth" [eenheid]

ojclo"

--(rusteloosheid, moeizame last, (als van) een grote menigte; vgl. ejnoclew [ik maak het iemand lastig]

eijdw, ijdw, oijda

--verwant aan het Nederlandse 'weten', 'vinden' en Eng. 'wisdom', 'find', vgl. Eng. 'to wit'; oijda [ik weet], voltooide tijd van 'zien'; zo 'ik heb het gezien=ik weet het'








36.4 Etymologie

Één van de kenmerken van de wijsheid van boven (ejpieikeia= mildheid, zachtheid): komt onder meer van het woord eijko" (dat op zijn beurt komt van ejoika'= 'lijkend', of 'gelijkend' en vandaar 'betamelijk'; [lett. 'ik lijk', enz.]); en betekent 'waarschijnlijk' (vgl. Eng. 'likely'), 'natuurlijk', 'betamelijk' en 'redelijk'. Daarom wordt het ook wel als 'milde of zoete redelijkheid' omschreven! Deze woorden zijn ook weer taalhistorisch verwant aan het Nederlandse 'ijken' en het Latijnse 'aequare'.

Met behulp van de diverse voorzetsels woorden heel vaak nieuwe woorden en werkwoorden gemaakt, bijv. grafw-ejggrafw, vgl. Eng. 'to engrave'. Verwant aan een werkwoord zijn vaak allerlei zelfstandig naamwoorden, bijv. ejntellw-ejntalma-ejntolh. De zogenaamde alfa privans (lett. 'rovende a') heeft de betekenis van ons on-, bijv. meleomai-ajmeleomai. Du" heeft de betekenis van en is verwant aan ons dis-.

Een woord als suneidhsi" 'geweten' is wellicht door een filosoof vertaald naar het Latijn door 'conscientia' en betekent letterlijk 'een weten met (zichzelf)'. Voorzetsels worden even als in bijv. het Duits en Nederlands soms gebruikt om een woord een negatieve zin te geven, bijv. ajra 'gebed', 'wens' en katara < kata + ajra en wordt zo 'verwensing', 'vervloeking' (D. 'Verwünschung', Verfluchung').

Hiermee komen wij aan het einde van ons onderwerp etymologie voor deze cursus.



Stuur ons uw opmerkingen, suggesties en/of vragen...



Wat vindt u van deze website?
Naam:
Emailadres:
URL:
Anoniem:
A. Zeer goed.
B. Vrij goed.
C. Gaat wel.
D. Vrij slecht.
E. Zeer slecht.
Toelichting: